برنامه استیم دانشآموزان در دبستان پسرانه سلام خلیج فارس، این هفته با مجموعهای از فعالیتهای جذاب، خلاقانه و هیجانانگیز برگزار شد. در این برنامه، دانشآموزان پیشدبستانی و پایههای اول تا سوم با چالش «قایق نجات» و دانشآموزان پایههای چهارم تا ششم با چالش «نجات تخممرغ» همراه شدند.
هدف از این برنامه استیم دانشآموزان فقط ساختن یک وسیله یا پیدا کردن یک پاسخ درست نبود؛ بلکه دانشآموزان فرصت داشتند خودشان فکر کنند، ایده بدهند، طراحی کنند، بسازند، آزمایش کنند و در صورت موفق نبودن، دوباره راهحل خود را تغییر دهند.
این تجربه به کودکان نشان داد که یادگیری همیشه با پیدا کردن پاسخ درست آغاز نمیشود؛ گاهی باید ابتدا سؤال پرسید، راههای مختلف را امتحان کرد و حتی از شکست خوردن نترسید.
در دبستان سلام خلیج فارس تلاش میکنیم فعالیتهای آموزشی به گونهای طراحی شوند که دانشآموزان در کنار یادگیری مفاهیم، مهارتهایی مانند خلاقیت، حل مسئله، همکاری، تفکر منطقی و اعتماد به تواناییهای خود را نیز تمرین کنند.
برنامه استیم دانشآموزان چیست و چرا اهمیت دارد؟
برنامه استیم دانشآموزان بر پایه یادگیری از طریق تجربه و ترکیب حوزههای علوم، فناوری، مهندسی، هنر و ریاضیات شکل میگیرد.
در فعالیتهای استیم، دانشآموز معمولاً با یک مسئله یا چالش روبهرو میشود و باید برای آن راهحلی پیدا کند. او ممکن است برای رسیدن به نتیجه، چند ایده مختلف را بررسی کند، یک نمونه اولیه بسازد و سپس آن را آزمایش و اصلاح کند.
در چنین شرایطی، دانشآموز فقط اطلاعات دریافت نمیکند؛ بلکه خودش در فرایند یادگیری نقش دارد.
این موضوع باعث میشود یادگیری برای کودک ملموستر و جذابتر باشد و مفاهیمی مانند اندازهگیری، تعادل، طراحی، ساختار، وزن، نیرو و حل مسئله در قالب یک تجربه واقعی برای او معنا پیدا کنند.
برنامه استیم دانشآموزان با چالش قایق نجات
یکی از جذابترین بخشهای برنامه استیم دانشآموزان این هفته، چالش «قایق نجات» بود.
دانشآموزان پیشدبستانی و پایههای اول تا سوم در گروههای کوچک قرار گرفتند و مأموریت داشتند با استفاده از وسایل ساده، یک قایق طراحی و تولید کنند.
در این فعالیت، دانشآموزان ابتدا درباره شکل قایق، جنس و نحوه ساخت آن فکر کردند. سپس اعضای هر گروه ایدههای خود را با یکدیگر مطرح کردند و تصمیم گرفتند چگونه ایده موردنظرشان را به یک نمونه واقعی تبدیل کنند.
مراحل ساخت قایق در برنامه استیم دانشآموزان
در این بخش از فعالیت، دانشآموزان چند مرحله مهم را تجربه کردند:
- شناخت مسئله و چالش
- ارائه ایدههای مختلف
- انتخاب یک راهحل
- طراحی نمونه اولیه
- ساخت قایق
- آزمایش عملکرد قایق
- بررسی نقاط ضعف
- اصلاح و ساخت دوباره
همین مراحل ساده، یک تجربه واقعی از فرایند طراحی و حل مسئله را در اختیار دانشآموزان قرار داد.
ممکن بود یک قایق در نخستین آزمایش عملکرد مناسبی نداشته باشد یا حتی نتواند مأموریت موردنظر را انجام دهد؛ اما این اتفاق به معنی شکست نبود.
دانشآموزان یاد گرفتند که میتوانند دوباره فکر کنند، طراحی خود را تغییر دهند و یک راهحل جدید را امتحان کنند.
برنامه استیم دانشآموزان و اهمیت آزمون و خطا
یکی از ارزشمندترین بخشهای برنامه استیم دانشآموزان، تجربه آزمون و خطاست.
کودکان در زندگی روزمره ممکن است تصور کنند که اشتباه کردن اتفاقی منفی است؛ اما فعالیتهای استیم به آنها نشان میدهد که اشتباه میتواند بخشی از مسیر رسیدن به یک راهحل بهتر باشد.
وقتی یک دانشآموز قایقی میسازد و متوجه میشود طراحی او نتیجه مطلوبی نداشته است، با یک سؤال مهم روبهرو میشود:
«چه چیزی را میتوانم تغییر بدهم؟»
همین سؤال، ذهن کودک را به سمت تحلیل، بررسی و پیدا کردن راهحل هدایت میکند.
در نتیجه، دانشآموز بهجای اینکه منتظر دریافت پاسخ از معلم باشد، خودش تلاش میکند دلیل نتیجه را پیدا کند.
برنامه استیم دانشآموزان با چالش نجات تخممرغ
بخش دیگری از برنامه استیم دانشآموزان به چالش «نجات تخممرغ» اختصاص داشت.
دانشآموزان پایههای چهارم تا ششم در گروههای کوچک تلاش کردند سازهای طراحی کنند که بتواند از تخممرغ در برابر آسیب محافظت کند.
این چالش در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما برای حل آن باید به عوامل مختلفی توجه کرد.
دانشآموزان باید درباره شکل سازه، نحوه قرار گرفتن تخممرغ، میزان استفاده از مواد و روش محافظت از آن فکر میکردند.
خلاقیت و مهندسی در برنامه استیم دانشآموزان
در چالش نجات تخممرغ، هر گروه میتوانست ایده متفاوتی داشته باشد.
یک گروه ممکن بود روی ایجاد یک ساختار نرم و محافظ تمرکز کند و گروه دیگری به دنبال طراحی یک سازه محکمتر باشد.
این تفاوت ایدهها، یکی از جذابترین بخشهای برنامه استیم دانشآموزان بود.
دانشآموزان متوجه شدند که برای یک مسئله، همیشه فقط یک پاسخ وجود ندارد.
ممکن است چند راهحل متفاوت وجود داشته باشد و هر راهحل نیز نقاط قوت و ضعف خودش را داشته باشد.
برنامه استیم دانشآموزان و تقویت مهارت حل مسئله
حل مسئله یکی از مهمترین مهارتهایی است که دانشآموزان در فعالیتهای استیم تمرین میکنند.
در این فعالیتها، معمولاً پاسخ از قبل به دانشآموز داده نمیشود.
او باید ابتدا مسئله را درک کند، درباره آن فکر کند، راهحلهای مختلف را بررسی کند و سپس یکی از آنها را آزمایش کند.
در چالشهای این هفته نیز دانشآموزان با چنین فرایندی روبهرو شدند.
برای مثال، اگر یک قایق عملکرد مناسبی نداشت، دانشآموزان باید بررسی میکردند که مشکل از کدام قسمت طراحی است.
اگر تخممرغ آسیب میدید، گروه باید درباره دلیل آن فکر میکرد و برای آزمایش بعدی تغییراتی در طراحی خود ایجاد میکرد.
این نوع فعالیتها به دانشآموز کمک میکند هنگام روبهرو شدن با یک مسئله، سریع تسلیم نشود و برای پیدا کردن راهحل تلاش کند.
برنامه استیم دانشآموزان و تقویت خلاقیت
خلاقیت فقط به معنای نقاشی کشیدن یا ساختن یک اثر هنری نیست.
خلاقیت یعنی بتوانیم برای یک مسئله، ایدهای جدید ارائه کنیم و از زاویهای متفاوت به موضوع نگاه کنیم.
برنامه استیم دانشآموزان فرصت مناسبی برای تقویت همین توانایی است.
وقتی دانشآموز با چند وسیله ساده روبهرو میشود و باید از آنها یک قایق یا سازه محافظ بسازد، ذهن او شروع به جستوجوی راههای مختلف میکند.
او یاد میگیرد که میتوان از یک وسیله ساده، کاربردی متفاوت ایجاد کرد.
همچنین مشاهده ایدههای گروههای دیگر میتواند باعث شود دانشآموز با راهحلهای جدید آشنا شود و برای طراحی بهتر، ایدههای خود را تغییر دهد.
برنامه استیم دانشآموزان و یادگیری کار گروهی
کار گروهی یکی دیگر از مهارتهای مهمی بود که دانشآموزان در این فعالیت تجربه کردند.
در برنامه استیم دانشآموزان، هر گروه از چند دانشآموز تشکیل شد و اعضای گروه باید برای رسیدن به یک هدف مشترک با یکدیگر همکاری میکردند.
در چنین شرایطی، دانشآموزان باید به حرف دوستان خود گوش دهند، ایدههایشان را مطرح کنند و در نهایت درباره یک راهحل مشترک تصمیم بگیرند.
گاهی ممکن است دو دانشآموز ایدههای متفاوتی داشته باشند.
در این شرایط، آنها باید درباره مزایا و معایب هر ایده صحبت کنند و بهترین راه را برای ادامه کار انتخاب کنند.
این تجربه ساده میتواند مهارتهایی مانند گفتوگو، گوش دادن، مشارکت، مسئولیتپذیری و احترام به نظر دیگران را تقویت کند.
برنامه استیم دانشآموزان و افزایش اعتمادبهنفس
یکی دیگر از دستاوردهای مهم این فعالیتها، افزایش اعتماد دانشآموزان به تواناییهای خودشان است.
وقتی کودک ایدهای را مطرح میکند، آن را میسازد و در نهایت نتیجه تلاش خودش را مشاهده میکند، احساس توانمندی بیشتری پیدا میکند.
حتی زمانی که نتیجه مطابق انتظار نیست، دانشآموز میتواند با اصلاح ایده دوباره تلاش کند.
این موضوع پیام مهمی برای کودک دارد:
«اگر راه اول جواب نداد، میتوانم راه دیگری را امتحان کنم.»
چنین نگرشی میتواند در بسیاری از موقعیتهای تحصیلی و زندگی آینده دانشآموز نیز کاربرد داشته باشد.
برنامه استیم دانشآموزان؛ یادگیری در کنار شادی و هیجان
یکی از ویژگیهای جذاب فعالیتهای این هفته، ترکیب یادگیری و هیجان بود.
دانشآموزان در حین ساختن، آزمایش کردن و رقابت دوستانه، لحظات شاد و پرانرژی را تجربه کردند.
در واقع، برنامه استیم دانشآموزان نشان داد که یادگیری میتواند با بازی، ساختن، تجربه و کشف همراه باشد.
وقتی دانشآموز از فعالیتی لذت میبرد، با انگیزه بیشتری در آن مشارکت میکند.
به همین دلیل، تلاش کردیم چالشها به گونهای طراحی شوند که دانشآموزان ضمن یادگیری، فرصت تجربه یک روز متفاوت و هیجانانگیز را نیز داشته باشند.
نقش معلم در برنامه استیم دانشآموزان
در فعالیتهای استیم، نقش معلم با آموزش مستقیم و ارائه پاسخ آماده متفاوت است.
معلم در این فرایند بیشتر نقش راهنما را دارد.
او میتواند با پرسیدن سؤالهای مناسب، دانشآموز را به فکر کردن وادار کند.
برای مثال:
- چرا قایق شما شناور نمیماند؟
- چه چیزی را میتوانید تغییر دهید؟
- اگر شکل سازه را عوض کنید چه اتفاقی میافتد؟
- چگونه میتوانید تخممرغ را بهتر محافظت کنید؟
- آیا راه دیگری برای حل این مسئله وجود دارد؟
این سؤالها باعث میشوند دانشآموز خودش به دنبال پاسخ برود.
در برنامه استیم دانشآموزان هدف این نیست که معلم سریعترین پاسخ را ارائه دهد؛ هدف این است که دانشآموز فرصت پیدا کند خودش فکر کند و مسیر رسیدن به پاسخ را تجربه کند.
برنامه استیم دانشآموزان چه مهارتهایی را تقویت میکند؟
فعالیتهای این هفته مجموعهای از مهارتهای مختلف را درگیر کرد. از جمله:
- حل مسئله
- خلاقیت و ایدهپردازی
- تفکر منطقی
- کار گروهی
- تصمیمگیری
- مسئولیتپذیری
- دقت و مشاهده
- برنامهریزی
- آزمون و خطا
- اعتماد به ایدههای شخصی
- انعطافپذیری در برابر شکست
- تلاش برای بهبود نتیجه
این مهارتها تنها برای فعالیتهای کلاسی کاربرد ندارند، بلکه در مسیر تحصیلی و زندگی اجتماعی دانشآموزان نیز اهمیت زیادی دارند.
تفاوت برنامه استیم دانشآموزان با آموزش سنتی
در بسیاری از فعالیتهای آموزشی سنتی، دانشآموز اطلاعات را از معلم دریافت میکند و سپس تلاش میکند آن را یاد بگیرد.
اما در برنامه استیم دانشآموزان، مسیر میتواند متفاوت باشد.
در اینجا دانشآموز ابتدا با یک مسئله مواجه میشود.
سپس باید برای حل آن فکر کند، ایده بدهد، آزمایش کند و از نتیجهای که به دست آورده یاد بگیرد.
در چنین روشی، دانشآموز از یک دریافتکننده اطلاعات به یک مشارکتکننده فعال در فرایند یادگیری تبدیل میشود.
همین تجربه میتواند باعث شود مفاهیم آموزشی برای او ملموستر و جذابتر شوند.
یک روز پر از کشف و تجربه در دبستان سلام خلیج فارس
برنامه استیم دانشآموزان این هفته در دبستان پسرانه سلام خلیج فارس، فرصتی بود تا دانشآموزان در کنار دوستان خود یک تجربه متفاوت آموزشی داشته باشند.
از طراحی قایقهای نجات توسط دانشآموزان کوچکتر تا ساخت سازههای محافظ برای تخممرغ توسط دانشآموزان پایههای چهارم تا ششم، هر گروه با یک مسئله روبهرو شد و برای پیدا کردن راهحل تلاش کرد.
گاهی سازهها موفق شدند و گاهی نیاز به تغییر داشتند.
گاهی یک ایده جواب داد و گاهی دانشآموزان مجبور شدند راه دیگری را امتحان کنند.
اما در تمام این لحظات، یک اصل مهم وجود داشت:
اشتباه کردن پایان یادگیری نیست؛ بلکه میتواند شروع یک ایده بهتر باشد.
برنامه استیم دانشآموزان؛ کشف کن، بساز، بدرخش
در دبستان پسرانه سلام خلیج فارس باور داریم که یادگیری زمانی عمیقتر و ماندگارتر میشود که دانشآموز خودش در فرایند یادگیری نقش داشته باشد.
برنامه استیم دانشآموزان فرصتی است برای اینکه کودکان فکر کنند، سؤال بپرسند، تجربه کنند، بسازند، اشتباه کنند و دوباره تلاش کنند.
هدف ما تنها آموزش مفاهیم درسی نیست؛ بلکه تلاش میکنیم دانشآموزانی کنجکاو، خلاق، مسئولیتپذیر و توانمند پرورش دهیم؛ دانشآموزانی که در مواجهه با مسائل مختلف، به جای ترسیدن از اشتباه، به دنبال راهحل باشند.
چالش «قایق نجات» و «نجات تخممرغ» نیز یکی از همین تجربههای جذاب بود؛ تجربهای که در آن یادگیری با هیجان، همکاری، خلاقیت و کشف همراه شد.
دبستان پسرانه سلام خلیج فارس
